Chùa Khmer - Nét đẹp văn hóa độc đáo ở Trà Vinh

Thứ 2, 12/08/2019, 04:56 (GMT+7), lượt xem 2089
(THTVO). Trong đời sống của đồng bào dân tộc Khmer, đặc biệt là đối với địa phương có trên 30% dân số là đồng bào Khmer như tỉnh Trà Vinh, thì những ngôi chùa Khmer có một vị trí hết sức quan trọng trong đời sống xã hội của người Khmer nói riêng và người dân Trà Vinh nói chung. Bởi lẻ, từ ngàn đời nay, chùa Khmer không chỉ là nơi chứa đựng những giá trị tâm linh, tín ngưỡng sâu sắc mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng dân cư trong khu vực, một biểu tượng văn hóa tinh thần không thể thiếu của người Khmer.

 

Tượng Phật Thích Ca nhập Niết Bàn ở chùa Vàm Ray

 

       Chùa Vàm Ray ở xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh luôn được nhắc đến bởi điểm nổi bật là tượng Phật Thích Ca nhập Niết Bàn với chiều dài lên tới 54m. Với lối kiến trúc tinh xảo cùng các lớp hình tượng chạm trổ, điêu khắc tỉ mỉ - ngôi chùa này đã thể hiện được nét đẹp trong tư duy và nét đẹp trong văn hóa kiến trúc của người Khmer Trà Vinh nói riêng, của người Khmer Nam Bộ nói chung. Đặc biệt, đối với nhiều người dân ở ấp Vàm Ray, thì đây không chỉ là nơi bảo tồn nét kiến trúc đặc sắc của người Khmer mà còn là ngôi nhà chung để họ gắn bó cả cuộc đời. Ông Trầm Thên – xã Hàm Tân, huyện Trà Cú chia sẽ:

    “Từ nhỏ đến nay, tui đã thấy có chùa này rồi, từ lâu từ hôi nào tới giờ tui cũng không biết, nhưng đối với người dân ở ấp Vàm Ray và Vàm Ray A thì đây là nơi sinh hoạt của người dân và Phật tử, cả người Việt lẫn người Khmer. Hai ấp này hơn 600 hộ, khi tới thời điểm lễ lớn hay lễ nhỏ đều đoàn kết với nhau vô trong chùa để mà sinh hoạt trong chùa.”

 

 

 

Lễ Sêndôlta tại chùa Vàm Ray, xã Hàm Tân – Trà Cú

 

       Đại Đức Sơn Mon – Trụ trì chùa Vàm Ray, xã Hàm Tân, huyện Trà Cú cho biết thêm: “Chùa là trung tâm là nơi sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo của đông đồng bào Khmer, là nơi giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, là nơi giữ gìn chữ viết của đồng bào Khmer. Ở địa bàn này, cụ thể hai ấp này có tới 90% là người Khmer sinh sống và đa số theo đạo Phật nên chùa Khmer có ý nghĩa rất quan trọng đối với người dân nơi đây”.

        Không chỉ riêng chùa Vàm Ray, mà tất cả những ngôi chùa Khmer nói chung từ ngàn đời nay vẫn luôn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng dân cư trong khu vực. Từ những ngày lễ thuần túy của Phật giáo đến những ngày Lễ, hội đặc biệt của người Khmer như: ChôlChnămThmây, Sêndôlta, Okombok, Lễ dâng y…đều được diễn ra tại chùa và gắn liền với các hình thức văn hoá truyền thống của dân tộc và các trò chơi dân gian, thu hút đông đảo cộng đồng tham gia. Thông qua các hoạt động này giúp con người sống gần gũi và thân thiện, đoàn kết và thương yêu đùm bọc lẫn nhau. Đây cũng chính là một trong những nét đẹp trong lối sống, văn hóa của người Khmer Trà Vinh và là ý nghĩa quan trọng của ngôi chùa Khmer từ ngàn đời nay. Ông Châu Khương – xã Hàm Tân, huyện Trà Cú cho biết:

        “Chùa Khmer như một ngôi “nhà chung” đặc biệt của người dân tộc để ta kính trọng, một chỗ để làm phong tục tập quán. Hồi mấy trăm năm tới giờ, chùa là nơi tổ chức đám, lễ truyền thống của người dân tộc, như một năm thì ChôlChnămThmây, Sêndôlta, Okombok, Lễ dâng bông,.... Đó là một chỗ đặc biệt của người dân tộc Khmer”.

 

 

 

Chánh điện – Nơi có kiến trúc độc đáo của các ngôi chùa Khmer

 

       Đối với đồng bào Khmer, chùa không chỉ là nơi bảo tồn nét kiến trúc đặc trưng, không chỉ là trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng mà hơn hết còn là chỗ dựa tinh thần, hướng bản thân họ đến những giá trị tốt đẹp. Đại đức Dương Ngọc Tấn – Chùa Kompôngchrây, TT Châu Thành, huyện Châu Thành chia sẽ:

       “Chùa Khmer là nét đặc trưng về bảo tồn nét văn hóa và truyền thống. Ý nghĩa chùa Khmer gắn liền với đồng bào để giúp đỡ về mặt tinh thần, nếp sống, đạo đức, văn hóa, phong tục tập quán của đồng bào dân tộc khmer. Chùa cũng là đặc thù rất quan trọng đối với đời sống đồng bào Phật tử, coi như là nơi tụ tập để tạo phước như dịp sắp tới là Sêndôlta - thì đây là lễ báo hiếu cũng như bên người Việt là ngày Rằm tháng 7 này có lễ Vu lan báo hiếu. Sêndôlta thì các Phật tử sẽ tập trung về, thứ 1 là làm theo lời dạy của đức Phật không làm điều ác, luôn làm điều tốt và giữ tâm mình trong sạch; thứ hai là lễ cúng ông bà nhằm tưởng nhớ đến công ơn và cầu phước cho linh hồn của các bậc sinh thành, những người trong thân tộc”.

       Thông thường, trẻ em Khmer vào 3 tháng hè đều được đưa đến chùa để học chữ Khmer nhằm lưu giữa nét chữ đặc trưng của dân tộc; còn mỗi người con trai Khmer, dù bất cứ tầng lớp xã hội nào khi lớn lên đều phải đến chùa tu để rèn luyện nhân cách, học giáo lý và Phật pháp; họ xem việc đi tu là trả hiếu, là nghĩa vụ và vinh dự của cuộc đời. Vì thế, chùa không chỉ là nơi rèn luyện về đạo đức và nhân cách cho các thế hệ thanh niên mà còn hướng mỗi người đến những điều tốt đẹp trong lối sống và nhân cách. Thượng tọa Kim Huân – Trụ trì chùa Samrongek, Phường 8, thành phố Trà Vinh:

       “Chùa chiền cũng như là chỗ nơi để Phật tử thờ phụng, tôn kính theo giáo lý của Đức Phật Thích Ca, trong đó ít nhất cũng giữ được ngũ giới hoặc là lớn tuổi thì giữ bát quan chay giới. Nói chung thì chùa để con em vô học mùa hè, nghỉ hè vô học để biết chữ và biết về đạo đức, như mấy sư nhỏ mới vô tu thì sư trụ trì hoặc sư cả đào tạo để báo hiếu, biết kính trọng người trên kẻ dưới.”.

 

 

 

Cò sinh sống quanh khuôn viên chùa Nodol (chùa Cò) ở ấp Giồng Lớn, xã Đại An

 

       Một điều quan trọng không kém mà chúng ta dể nhìn thấy nhất mỗi khi đến tham quan các chùa Khmer là nơi đây có được một không gian rất yên bình, một môi trường sống an lành với hàng ngàn loài chim về làm tổ trú ngụ trên các cây cổ thụ luôn được các sư ra sức bảo vệ qua hàng thế kỷ nay. Đây là nét đẹp đặc trưng của những ngôi chùa Khmer, chính điều này cũng góp phần làm nên sự cân bằng trong môi trường sống của thiên nhiên.

       Với giai đoạn đổi mới và hội nhập như hiện tại, ngôi chùa vẫn không ngừng phát huy vai trò, thể hiện đậm nét sức sống bền vững, truyền thống lâu đời của người Khmer, góp phần xây nền một nền văn hóa Việt Nam “thống nhất trong đa dạng”./.

 

Xuân Thảo 

 

Lịch phát sóng ngày 23/10/2020

- 05g30, Thời sự: Phát thanh Trà Vinh (20’)
- 05g50, Chuyên đề: Khuyến ngư (10’)
- 06g00, Tiếp âm đài TNVN (30’)
- 06g30, Chương trình tiếng Khmer (45’)
- 07g15, Ca nhạc chọn lọc: Áng mây buồn  (30’)
- 07g45, Chuyên đề: Khuyến ngư (PL ) (10’)
- 07g55, Sân khấu: Kiều phụng trà gia- P1 (1g32’) 
- 11g30, Thời sự tổng hợp: Phát thanh Trà Vinh (30’)
- 12g00, Văn nghệ thiếu nhi (15’)         
- 12g15, Tình khúc không lời (15’) 
- 12g30, Chuyên đề: Khuyến ngư (PL ) (10’)    
- 12g40, Ca cổ chọn lọc: Rồi hai mươi năm sau (45’)
- 13g25, Ca nhạc chuyên đề ( giới thiệu Album): Tiếng hát Phương Vy (45’)
- 17g00, Thời sự Phát thanh Trà Vinh (Chương trình mới)         20’
Bản tin:Thể thao
- 17g20, Chuyên đề: Khuyến ngư PL (10’)     
- 17g30, Ca cổ chọn lọc: Nói với người tình (30’)
- 18g00, Chương trình tiếng Khmer (PL chương trình sáng ) (45’)
- 18g45, Sân khấu: Kình ngư và bông lan đá (1g37’)    
 
- 05g30’, Thể dục buổi sáng 1 (5’)
- 05g40’, Thời sự: Đài THTV (15’)
- 06g00’, Tiếp chuyển thời sự Chào buổi sáng Đài THVN (VTV1) (60’)
- 07g00’, CLB: Thể thao (40’)  
- 07g45’, Ca nhạc: Tình buồn (40’)
- 08g00’, Chuyên đề: Học tập & làm theo TT, ĐĐ, PC HCM (20’) (PL)
- 08g30’, Ca cổ: Ca cổ chuyên đề 2 PL (29’) 
- 09g00’, Bánh ngon Miền Tây: Bánh khoai mì chuối -PL (6’)
- 09g10’, Phim tài liệu: Dưới mái nhà Tây nguyên (20’)
- 09g30’, Ca nhạc: Con đường tình yêu (31’)
- 10g00’, Bản tin thời sự đài THTV+ Bản tin thể thao (15’) 
- 10g15’, Phim tài liệu: Người là niềm tin tất thắng-T1 (20’) 
- 10g35’, Sitcom: Thánh phán T287 (10’)
- 10g45’, Thiếu nhi: Cỗ xe lửa ngộ nghĩnh- T19 (10’)+ Cuộc sống tươi đẹp (15’) 
- 11g10’, Chiếu phim: Người tình của Khang Hy – TQ-T 29 (46’)
- 12g00’, Bản tin buổi trưa thời sự Đài THTV (15’)
-12g20’, Chiếu phim: Mùa hoa mẫu đơn - ĐL T 80 (46’) 
- 13g10’, Sân khấu tổng hợp (50’)
-14g00’, Câu lạc bộ thể thao (Phát lại CT sáng) (40’)
-14g45’, Ca nhạc: Câu chuyện mùa thu (30’)
-15g15’, Sắc màu các dân tộc: Nhân duyên trên mảnh đất bình yên (22’)
- 15g40’, Chuyên đề: VHXH (19) (PL CT ngày thứ ba 20/10)
-16g10’, Trực tiếp xổ số kiến thiết tỉnh Trà Vinh (25’)
- 16g40’, Ca nhạc: Anh sẽ quay về (30’)
- 17g00’, Chương trình Tiếng Khmer (60’)
- 18g00’, Thiếu nhi: Cỗ xe lửa ngộ nghĩnh-T19 (10’) 
- 18g15’, Trà Vinh hôm nay (20’)
- 18g35’, Chuyên đề: QPTD (20’)
- 19g00’, Thời sự: ĐTHVN (45’)
- 19g45’, Thời sự: ĐTHTV (25’)
- 20g10’; Chuyên đề: Đại đoàn kết (15’)
- 20g30’, Chiếu phim: Hãy nói anh yêu em- TQ-T 28 (46’)
- 21g20’, Chiếu phim: Người tình của Khang Hy- TQ-T 30 (45’)
- 22g10’, Trà Vinh hôm nay (20’) PL
- 22g30’, Ca nhạc: Quà tặng âm nhạc 2 (30’)
- 23g00’, Bản tin Trà Vinh 24 giờ (10’)
- 23g10’, Câu lạc bộ thể thao (30’)
- 00g00’, Chương trình thời sự THTV (PL lúc 19g45’) (20’)
- 00g20’, Ca cổ: Ca cổ chuyên đề 2 PL (26’)
- 00g50’, Bánh ngon Miền tây: Bánh khoai mì chuối -PL (7’)
- 01g00’ Phim tài liệu: Dưới mái nhà Tây nguyên (21’)
- 01g20’, Ca nhạc: Con đường tình yêu (30’)
- 01g50’, Phim tài liệu: Người là niềm tin tất thắng-T1 (20’)
- 02g05’, Chiếu phim: Mùa hoa mẫu đơn - ĐL T 80 (46’)