Con ba khía miền Tây

Thứ 4, 29/09/2021, 03:45 (GMT+7), lượt xem 354
(THTVO). Trà Vinh là vùng biển có nguồn tài nguyên phong phú, có giá trị kinh tế cao, với hệ thống sông ngòi chằng chịt, cùng với các bãi bồi ven sông sẽ là nơi trú ngụ phát triển sinh sôi của nhiều loài hải sản. Nhắc đến hải sản của xứ trà thì chúng ta sẽ biết đến như: tôm, cua, sò ..nhưng không thể không nhắc đến con ba khía, chắc hẳn nhiều người sẽ khó hình dung về con vật này. Nếu chúng ta có cơ hội thưởng thức các món ăn dân dã được chế biến từ con ba khía, thì chắc chắn sẽ có thêm một lí do để chúng ta lưu luyến vùng đất tươi đẹp, hiếu khách này.
 
Những con ba khía được người dân địa phương bắt
 
        Dòng sông quê ngày đêm vẫn đong đầy con nước, mang phù sa bồi đắp cho những bãi bồi sông quê nhà. Trong bao lớp phù sa ấy con ba khía  vẫn từng ngày sinh sôi nảy nở ở ấp Cây Xoài, xã Ngũ Lạc, Huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh. Với những năm gần đây, con ba khía đã đem lại thu nhập kinh tế cao cho bà con vùng quê này. Là một loài sinh sôi phát triển mạnh ngoài tự nhiên tại các vùng nước lợ địa phương ven biển trên điạ bàn tỉnh trà Vinh, việc đi soi ba khía đã góp phần tăng thu nhập đều đặn giúp bà con có đồng ra đồng vô trang trải cuộc sống hàng ngày góp phần nâng cao đời sống cho chính người dân nơi đây.
        Ông Thạch Hợp ấp Cây Xoài, xã Ngũ Lạc  cho biết: " Hồi xưa ba khía  ở đây nhiều lắm mà bây giờ nó hơi hiếm nhưng cũng còn. Ba khía nó sống  theo bãi bồi, góc cây nhất là gốc mắm. Thường lúc rằm hoặc rằm 30 nó lên nó đeo cây mắm,  cây bần… nó lên đầy trên đó hoặc bãi bồi …  tuỳ theo đêm có lúc đi soi vòng vòng có lúc 5 - 6 kg có khi chục kg mưa chừng nào nó ra chừng nấy ba khía sống thì 50 ngàn còn muối thì 100 ngàn".
        Ba khía là loài giáp xác đặc trưng của miền Tây có tám chân, hai càng, toàn thân có lông hình dáng và kích cỡ giống như con cua đồng. Đặc biệt, loài này sống nhiều nhất ở các vùng bãi bùn nước mặn, nước lợ của các tỉnh miền Tây, phát triển mạnh ở ven sông rạch, nhất là dưới chân rừng ngập mặn. Ba khía có hai loại là gạch son và gạch tro. Loài này có nhiều ở vùng Nam Bộ của nước ta. Tên gọi của nó bắt nguồn từ ba dấu gạch ở trên lưng, do có ba dấu gạch ở trên lưng nên người ta mới gọi nó là con ba khía.
 
 
Người dân bắt ba khía lúc trời sụp tối
 
        Cách bắt ba khía thì không khó mà cũng không dễ đòi hỏi phải có kinh nghiệm và khoé léo, vì con ba khía chỉ ra ngoài nhiều nhất là lúc trời sụp tối. Tháng 10 là mùa ba khía, phải vào những ngày mưa thịt ba khía mới chắc và ngọt. Vào thời điểm này, ba khía bu đen đặc gốc cây trong rừng ngập mặn. Người đi bắt ba khía mang theo bao tay, đèn... chèo xuồng luồn lách trong các mương xẻo, tìm bắt nơi các gốc đước khi chúng rời hang kiếm ăn hoặc thò tay vào hang, thậm chí câu hoặc dùng bẫy bắt ba khía. 
        Theo kinh nghiệm của người miền Tây, thì con ba khía to xác không ngon bằng các con nhỏ, gạch nhiều vì loại này thịt chắc. Nếu gặp được những con đang ôm trứng thì hương vị sẽ càng hấp dẫn. Ba khía có ở nhiều nơi, nhưng ở Trà Vinh thì phải nói đến Duyên Hải. Vì khi nhắc tới Duyên Hải thì người ta nghĩ tới nhiều loại hải sản trong đó có con ba khía. Ba khía có thể chế biến nhiều món ăn, nhưng món mắm ba khía nổi tiếng nhất vì từ lâu là món ăn dân dã, đạm bạc có mặt thường xuyên trong các bữa ăn của người dân miền Tây. Ngày xưa ba khía nhiều vô kể, ăn không hết nên người ta làm mắm. Muối ba khía cũng là một “nghệ thuật ẩm thực bình dân”. 
        Anh Sơn Chí Tâm ấp Cây Xoài Xã Ngũ Lạc chia sẻ: "Ba khía khi mình bắt về thì mình rửa cho sạch sẽ xong rồi mình mới vớt bỏ qua một cái xô riêng rửa cho sạch bùn hết. Sau khi mình rửa sạch mình mới đông nước và muối theo tỉ lệ nhất định:  một tô nước một chén muối. Quan trọng nhất là lượng muối và ba khía vừa đủ nếu muối mặn quá ba khía để lâu mà mặn ăn sẽ không ngon. Khi nào pha nước muối nó xỉu vậy mình mới muối nó. Có một số chỗ người ta dùng nước khác để nấu muối nhưng mình ở đây sử dụng nước này để muối -  đây là bí quyết để muối con ba khía ngon hơn.”  
 
 
Món ba khía trộn tỏi ớt, chanh chua...
 
       Người miền Tây khéo léo nên món ăn nào cũng chan chứa tình cảm, mang đậm hương vị không thể lẫn của vùng sông nước. Với con ba khía thì người ta chọn những con có cặp càng to đem rang, rim mặn hoặc chiên bột ăn với cơm. Cầu kỳ hơn, người ta còn biến ba khía thành món nhậu hấp dẫn như: rang me, hấp bia, trộn gỏi. Trước tiên, rửa ba khía thật sạch đất bùn, sau đó bóc yếm và bẻ đôi làm hai nửa, tách cả càng, gọng. Tất cả sau khi làm sạch để ráo nước. Bắc chảo dầu lên bếp, phi tỏi thật thơm rồi cho ba khía vào xào sơ, khi mùi thơm của ba khía bốc lên cho ngay nước sốt me đã chuẩn bị sẵn vào nêm nếm vừa ăn chua ngọt là cái món ba khía rang me ngon tứ tuyệt.
        Món ba khía trộn tỏi ớt, chanh chua, bột ngọt tạo ra vị đặc trưng riêng khó món ăn nào sánh được, ăn với cơm nguội, bần sống hái ở ven sông càng ngon. Những lúc đi rẫy, ra đồng hay vào rừng, quảy theo thố cơm với món ba khía là đủ cho cả ngày vất vả. Ba khía muối chính là món ăn  mà hầu như không một người dân nào ở miền sông nước nào không biết đến, đặc biệt đây còn được xem là món khoái khẩu. Mắm ba khía sau khi chế biến ăn với cơm, bún,... đều rất thơm ngon.
 
      
  Các món ăn được chế biến từ ba khía
 
        Ngoài ra, ba khía còn được chế biến bằng cách nấu canh chua cơm mẻ với bắp chuối ăn cùng với muối ớt. Món canh tuy đơn giản nhưng lại mang nhiều giá trị. Thưởng thức bát canh ba khía sau ngày làm việc căng thẳng, chắc chắn mọi mệt mỏi, vất vả cũng tan biến hết. Món này được chế biến rất đơn giản nhưng không kém phần đặc biệt, với cách ăn này, thịt của ba khía rất ngọt, thơm do hòa với bắp chuối hơi cay của ớt, và chút chua, nồng của cơm mẻ. Ba khía ăn cùng với muối ớt sẽ là một món ăn không thể quên đối với du khách.
        Xưa là vậy, nay con ba khía đã “lên đời”, ra phố chợ, trở thành món độc chiêu trong nhiều nhà hàng, quán nhậu. Với những món ăn từ con ba khía tạo nên một hương vị riêng biệt, mỗi món đều có kiểu cách, hương vị riêng, thơm ngon, giòn rụm.
        Ẩm thực ba khía đã vượt qua những giá trị “vật chất” của nó để mang theo những giá trị tinh thần. Dù ở chốn ruộng đồng hay nơi ồn ào phố chợ, sau những mệt mỏi bon chen, dường như người ta muốn tìm về chút hương rừng, gió biển dân dã đồng quê, tìm lại cái ấm cúng gia đình qua món ăn bình dân này để nhớ về cố hương, nơi chôn nhau cắt rốn ngày nào qua những món ăn ba khía./.
 
Trung Nguyễn
 
 

 

Lịch phát sóng ngày 18/10/2021

- 05g30, Thời sự: Phát thanh Trà Vinh (20’)
- 05g50, Chuyên đề: Đảng trong cuộc sống (10’)
- 06g00, Tiếp âm đài Tiếng nói Việt Nam (30’)
- 06g30, Chương trình tiếng Khmer (45’)
- 07g15, Ca nhạc (Giai điệu quê hương, trữ tình, Bolero): Người nhà quê (30’)
- 07g45, Chuyên đề: Đảng trong cuộc sống (10’) PL
- 07g55, Sân khấu: Đào hoa khách (1g27’)
- 11g30, Thời sự: Phát thanh Trà Vinh (30’)
- 12g00, Tiếp âm đài Tiếng nói Việt Nam (60’)
- 13g00, Ca nhạc thiếu nhi (15’)
- 13g15, Ca khúc mang âm hưởng dân ca: Chuyến phà Hậu Giang (15’)
- 13g30, Chuyên đề: Đảng trong cuộc sống (10’) PL  
- 13g40, Ca cổ: Giới thiệu những giọng ca vang bóng một thời (45’)
- 14g25, Nhạc tình muôn thuở: Chiếc lá cuối cùng (30’)
- 17g00, Thời sự Phát thanh Trà Vinh (Chương trình mới) (20’)   
Bản tin thể thao
- 17g20, Chuyên đề: Đảng trong cuộc sống (10’) PL     
- 17g30, Ca cổ: Tiết mục mới thu thanh  (30’) 
- 18g00, Chương trình tiếng Khmer (PL chương trình sáng ) (45’) 
- 18g45, Sân khấu: Ai là Mẹ- P1 (1g37’)   
 
- 05g30’, Thể dục buổi sáng 1 (5’)
- 05g40’, Thời sự: Đài THTV (15’)
- 06g00’, Chiếu phim: Chỉ một con đường - VN - T12 (45’)
- 06g45’, Ký sự: Người say mê đàn nước (10’)
- 07g00’, CLB: Thể thao (40’) 
- 07g45’, Ca nhạc: Tuyết lạnh (30’)
- 08g00’, Chuyên đề: Pháp luật và cuộc sống + Bảo hiểm xã hội (PL) (20’) 
- 08g30’, Ca cổ: Lửa gốm (27’) 
- 09g00’, Hài kịch: Cầu tự (18’)
- 09g15’, Tạp chí thể thao (45’)
- 10g00’, Bản tin thời sự đài THTV+ Bản tin thể thao (15’) 
- 10g15’, Dạy học trên Truyền hình: Tiếng Việt + Toán lớp 3 (50’)  
- 11g10’, Chiếu phim: Tần Thiên bảo giám - TQ - T17 (45’)
- 12g00’, Bản tin buổi trưa thời sự Đài THTV (15’)
- 12g20’, Chiếu phim: Tần Thiên bảo giám - TQ - T18 (45’)
- 15g15’, Sống khỏe mỗi ngày: Tăng cường sức khỏe cho trẻ mùa dịch (23’) 
- 15g40’, Chuyên đề: An ninh Trà Vinh (20’) PL Chuyên đề Thứ Sáu 15/10/2021) 
- 16g00’, Chiếu phim: Cung tỏa châu liêm - TQ - T14 (45’)
- 16g50’, Ca nhạc chọn lọc (15’)
- 17g00’, Chương trình Tiếng Khmer (60’)
- 18g00’, Thiếu nhi: Bé khỏe bé ngoan (10’)
- 18g15’, Trà Vinh hôm nay (20’)
- 18g35’, Chuyên đề: Khuyến nông + An toàn giao thông (20’)
- 19g00’, Thời sự: Đài THVN (45’)
- 19g45’, Thời sự: Đài THTV (25’)
- 20g30’, Chiếu phim: Tần thiên bảo giám - TQ - T19 (45’)
- 21g20’, Chiếu phim: Tần thiên bảo giám - TQ - T20 (45’)
- 22g10’, Trà Vinh hôm nay (20’) PL
- 22g30’, Ca cổ: Ca cổ chuyên đề 1 (30’)
- 23g00’, Bản tin Trà Vinh 24 giờ (10’)
- 23g10’, CLB Thể thao (30’)
- 00g00’, Chương trình thời sự THTV (PL lúc 19g45’) (20’)
- 00g20’, Tạp chí thể thao (45’) (PL)
- 01g05’, Ca cổ: Lửa gốm (31’) PL
- 01g35’, Hành trình văn hóa: Chầm riêng Chà Pây - Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia (15) PL
- 01g50’, Phim tài liệu: Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh - Năm 1946 (20’) 
- 02g10’, Chiếu phim: Cung tỏa châu liêm -TQ - T14 (45’) PL