“Ba So” – Thêm một mùa cốm mới

Thứ 2, 23/10/2017, 04:44 (GMT+7), lượt xem 485
(THTVO). “Cốm dẹp” được coi là một vật phẩm chính, cũng là món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp lễ hội cúng trăng Ok Om Bok của đồng bào dân tộc Khmer. Ở thời điểm này, những ngày cận kề lễ hội Ok Om Bok cũng là lúc không khí ở làng cốm dẹp Ba So - xã Nhị Trường, huyện Cầu Ngang bắt đầu bước vào một mùa quết cốm nhộn nhịp nhất trong năm.

 

Chị Thạch Thị Xi Pha rang nếp. (Ảnh: Nhất Hoàng).

 

        Những ngày này, đến làng cốm dẹp Ba So, một điều ai cũng nhận ra, đó là không khí đập cốm nơi đây đã thay đổi. Thứ âm thanh quen thuộc phát ra từ tiếng chày gỗ đập cốm “phình phịch” của những người đàn ông dẻo dai dần được thay thế bằng tiếng khua “âm ĩ” của những chiếc mấy đập cốm chạy bằng điện.

       Gặp hộ bà Trương Thị Di, chúng tôi mới biết: Nhờ có máy đập cốm này mà gia đình bà cũng như các hộ làm cốm dẹp khác trong xóm đã bớt cực hơn.

Người có thâm niên trong nghề so sánh, đập cốm bằng tay với bằng máy thì cốm dẹp thành phẩm làm ra không có gì khác nhau. Nhưng được cái, có máy đập cốm thì bà con không chỉ tiết kiệm được thời gian, công sức, kèm theo năng suất vượt trội so với trước kia: “Đập máy thì nó lẹ hơn đập tay, gia đình tôi đập suốt năm luôn, chưa gần Ok Om Bok thì một ngày có 50kg nếp à, tới gần Ok Om Bok thì mình đập 100kg, có khi trên 100kg nữa.”. Bà Trương Thị Di, xã Nhị Trường, huyện Cầu Ngang chia sẻ.

       Mặc dù đã có nhiều thay đối trong khâu sản xuất, nhưng không nói quá khi khẳng định, nghề đập cốm ở Ba So là nghề “cha truyền con nối”. Như hộ bà Trương Thị Di - đây là gia đình có truyền thống đến 03 đời đập cốm và trong ngần ấy thời gian, trải qua biết bao gian truân, khó nhọc với nghề. Ở thời điểm 30 chục năm về trước, để đổi lấy một mẻ cốm dẹp thành phẩm, thì cả gia đình bà phải bỏ ra không ít mồ hôi và công sức; trong đó, chỉ những người khỏe mạnh, dẻo dai nhất trong gia đình mới đủ sức đảm nhận công đoạn quan trọng nhất là đập những chiếc chày gỗ với tốc độ nhanh và liên tục, đến khi nào hạt cốm dẹp đều hẳn ra mới thôi. 

       Còn giờ đây, hai dì cháu bà cũng bắt đầu từ lúc tờ mờ sáng, bên bếp than củi quen thuộc; chị Xi Pha cần mẫn rang những mẻ lúa nếp đến khi nghe được mùi hương của nếp mới toát lên, ngay lập tức nguyên liệu này sẽ được cho vào máy đập. Chỉ cần khéo léo lắc nếp đều tay, thì trong vòng vài phút trở lại là có thể cho ra những mẻ cốm dẹp nóng hổi, thơm ngon, kịp thời đong ngay cho thương lái bán trong các phiên chợ sớm ở khắp các phum sóc trong và ngoài tỉnh.

       Chị Thạch Thị Xi Pha chia sẻ: “đổ dô rang cho nếp nó đều, rồi tới nó nổ thì mình đổ ra, đập cho nó  đẹp thì nó ngon. Một mẻ vậy khoãng hơn 05 phút mới xong đó, mỗi kg cốm dẹp bán được 25 ngàn.”.

       Trong những ngày cận kề Ok Om Bok thế này, mỗi ngày bà Di phải tranh thủ đập trên 100 kg nếp làm cốm. Sau khi trừ hết các chi phí, lợi nhuận bà có được hơn 400 ngàn đồng/ngày – đây là mức thu nhập cao gấp 03 – 04 lần so với ngày thường.

       Được biết, trước kia làng cốm Ba So chỉ thật sự nhộn nhịp vào một mùa duy nhất trong năm - đó là thời gian vào độ khoảng tháng 09, tháng 10 âm lịch. Nhưng hiện nay, nhờ các khâu sản xuất dần được tự động hóa nên trong xóm cũng có gần chục hộ quyết định mưu sinh quanh năm bằng cái nghề “cha truyền con nối” này.

       Hằng ngày, bên cạnh công việc đồng áng, nương rẫy thì nghề đập cốm còn đem lại thêm khoảng thu nhập hơn 01 triệu đồng/tháng cho bà con trong lúc nông nhàn. Người có thâm niên trong nghề này cho biết, điểm đặc biệt của cốm dẹp Ba So chính là nguyên liệu làm ra nó – một loại nếp sáp có hương vị dẻo, thơm được trồng ngay tại địa phương và phải mất gần 04 tháng gieo trồng mới cho thu hoạch. Chính vì thế, mà những mẻ cốm dẹp của người dân làng cốm Ba So làm ra luôn đảm bảo chất lượng, không chỉ dẻo thơm, mà trong đó còn có cả vị ngọt bùi của từng hạt nếp mới.

 

 

 

Phóng viên Tú Trân trò chuyện với bà Trương Thị Di. (Ảnh: Nhất Hoàng).

 

       Ông Thạch Rương - Bí thư kiêm Trưởng Ban Nhân dân ấp Ba So, xã Nhị Trường, huyện Cầu Ngang cho biết: “Hồi trước đập bằng thủ công bằng tay còn bây giờ thì ở địa phương không còn đập bằng tay nữa, đập bằng máy và ép cho nên chất lượng và năng suất làm nó cao hơn. Nghề đập cốm dẹp thì có từ hồi xưa đến nay, cái làng nghề cốm dẹp thì mình không muốn để nó mất, coi như nghề gia truyền, địa phương cũng mong muốn làm sao cái truyền thống này nó còn hoài để tiếp nối cho con cháu, cho đời sau.”.

       Từ chỗ là vật phẩm thiêng liêng được người Khmer dùng trong lễ hội truyền thống cúng trăng Ok Om Bok của đồng bào dân tộc mình, thì nay trong cuộc sống đời thường cốm dẹp đã trở thành một đặc sản dân dã nổi tiếng mang thương hiệu Trà Vinh đi khắp các tỉnh, thành miền Tây.

       Với chặng đường dài hơn 100 năm tồn tại và phát triển, bao thế hệ người dân xã Nhị Trường đã nối tiếp nhau gìn giữ và bảo tồn nét đẹp, cũng như hương vị truyền thống của từng hạt cốm Ba So. Hơn bao giờ hết, người dân nơi đây rất cần sự chung tay vào cuộc của ngành chức năng trong việc hỗ trợ bà con tiếp cận thị trường, mở rộng phạm vi quảng bá sản phẩm, tiến tới xây dựng thương hiệu làng nghề truyền thống Cốm dẹp Ba So, để những người con tâm huyết với hạt cốm quê mình, an tâm gắn bó với nghề./.

 

Tú Trân

Lịch phát sóng ngày 16/02/2019

05g30’ Thời sự Đài THTV 
05g40’ Chuyên mục ANTV (PL)       
06g00’ Tiếp chuyển thời sự Chào buổi sáng Đài THVN (VTV1)
07g00’ CLB Thể thao
07g40’ Ca nhạc: Duyên phận
08g00’ Những mảnh ghép của cuộc sống: Câu chuyện lòng hang
08g30’ Chiếu phim TQ: Hạnh phúc trở về- T 41
09g30’ Trực tiếp truyền hình Tư vấn nuôi trồng thủy sản
11g10’ Chiếu phim TQ: Đường cung Yến- T 39
11g55’ Thông tin dịch vụ giải trí
12g00’ Bản tin buổi trưa Thời sự Đài THTV 
12g20’ Chiếu phim TL: Ánh dương tình yêu- T1
13g10’ Sân khấu tổng hợp  
14g00’ Chiếu phim TQ: Vệ tử phu- T 33
14g50’ Ca nhạc: Vừa đi vừa khóc 
15g20’ Chương trình Việc làm – dạy nghề (PL) 
16g00’ Chiếu phim TQ: Truyền thuyết hồ ly- T 34
16g50’ Ca nhạc chọn lọc
 17g00’ Chương trình Tiếng Khmer
18g00’ Thiếu nhi: Cánh đồng tuổi thơ
18g20’ Thời sự Quốc tế
18g30’ Bản tin Thể thao
18g35’ Chuyên mục Kinh tế 
19g00’ Thời sự ĐTHVN
19g45’ Thời sự ĐTHTV
20g05’ Chương trình Vì chủ quyền an ninh biên giới
20g25’ Chiếu phim Ấn Độ: Anaya- T 14
21g15’ Chiếu phim TQ: Vận may hoa đào- T 31
22g00’ Ca nhạc: Cớ sao lại chia xa
22g45’ Chuyện bốn mùa: Tối lửa tắt đèn có nhau
23g45’ Ca nhạc: Duyên phận (PL)  
00g00’ Chương trình Thời sự THTV (PL lúc 19g45’)
00g20’ Ca nhạc theo yêu cầu 2 (PL)
01g05’ Chiếu phim TQ: Hạnh phúc trở về- T 41 (PL) 
01g50’ Những mảnh ghép của cuộc sống: Câu chuyện lòng hang (PL) 
02g15’  Chiếu phim TQ: Đường cung Yến- T 39 (PL)