“Ba So” – Thêm một mùa cốm mới

Thứ 2, 23/10/2017, 04:44 (GMT+7), lượt xem 109
(THTVO). “Cốm dẹp” được coi là một vật phẩm chính, cũng là món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp lễ hội cúng trăng Ok Om Bok của đồng bào dân tộc Khmer. Ở thời điểm này, những ngày cận kề lễ hội Ok Om Bok cũng là lúc không khí ở làng cốm dẹp Ba So - xã Nhị Trường, huyện Cầu Ngang bắt đầu bước vào một mùa quết cốm nhộn nhịp nhất trong năm.

 

Chị Thạch Thị Xi Pha rang nếp. (Ảnh: Nhất Hoàng).

 

        Những ngày này, đến làng cốm dẹp Ba So, một điều ai cũng nhận ra, đó là không khí đập cốm nơi đây đã thay đổi. Thứ âm thanh quen thuộc phát ra từ tiếng chày gỗ đập cốm “phình phịch” của những người đàn ông dẻo dai dần được thay thế bằng tiếng khua “âm ĩ” của những chiếc mấy đập cốm chạy bằng điện.

       Gặp hộ bà Trương Thị Di, chúng tôi mới biết: Nhờ có máy đập cốm này mà gia đình bà cũng như các hộ làm cốm dẹp khác trong xóm đã bớt cực hơn.

Người có thâm niên trong nghề so sánh, đập cốm bằng tay với bằng máy thì cốm dẹp thành phẩm làm ra không có gì khác nhau. Nhưng được cái, có máy đập cốm thì bà con không chỉ tiết kiệm được thời gian, công sức, kèm theo năng suất vượt trội so với trước kia: “Đập máy thì nó lẹ hơn đập tay, gia đình tôi đập suốt năm luôn, chưa gần Ok Om Bok thì một ngày có 50kg nếp à, tới gần Ok Om Bok thì mình đập 100kg, có khi trên 100kg nữa.”. Bà Trương Thị Di, xã Nhị Trường, huyện Cầu Ngang chia sẻ.

       Mặc dù đã có nhiều thay đối trong khâu sản xuất, nhưng không nói quá khi khẳng định, nghề đập cốm ở Ba So là nghề “cha truyền con nối”. Như hộ bà Trương Thị Di - đây là gia đình có truyền thống đến 03 đời đập cốm và trong ngần ấy thời gian, trải qua biết bao gian truân, khó nhọc với nghề. Ở thời điểm 30 chục năm về trước, để đổi lấy một mẻ cốm dẹp thành phẩm, thì cả gia đình bà phải bỏ ra không ít mồ hôi và công sức; trong đó, chỉ những người khỏe mạnh, dẻo dai nhất trong gia đình mới đủ sức đảm nhận công đoạn quan trọng nhất là đập những chiếc chày gỗ với tốc độ nhanh và liên tục, đến khi nào hạt cốm dẹp đều hẳn ra mới thôi. 

       Còn giờ đây, hai dì cháu bà cũng bắt đầu từ lúc tờ mờ sáng, bên bếp than củi quen thuộc; chị Xi Pha cần mẫn rang những mẻ lúa nếp đến khi nghe được mùi hương của nếp mới toát lên, ngay lập tức nguyên liệu này sẽ được cho vào máy đập. Chỉ cần khéo léo lắc nếp đều tay, thì trong vòng vài phút trở lại là có thể cho ra những mẻ cốm dẹp nóng hổi, thơm ngon, kịp thời đong ngay cho thương lái bán trong các phiên chợ sớm ở khắp các phum sóc trong và ngoài tỉnh.

       Chị Thạch Thị Xi Pha chia sẻ: “đổ dô rang cho nếp nó đều, rồi tới nó nổ thì mình đổ ra, đập cho nó  đẹp thì nó ngon. Một mẻ vậy khoãng hơn 05 phút mới xong đó, mỗi kg cốm dẹp bán được 25 ngàn.”.

       Trong những ngày cận kề Ok Om Bok thế này, mỗi ngày bà Di phải tranh thủ đập trên 100 kg nếp làm cốm. Sau khi trừ hết các chi phí, lợi nhuận bà có được hơn 400 ngàn đồng/ngày – đây là mức thu nhập cao gấp 03 – 04 lần so với ngày thường.

       Được biết, trước kia làng cốm Ba So chỉ thật sự nhộn nhịp vào một mùa duy nhất trong năm - đó là thời gian vào độ khoảng tháng 09, tháng 10 âm lịch. Nhưng hiện nay, nhờ các khâu sản xuất dần được tự động hóa nên trong xóm cũng có gần chục hộ quyết định mưu sinh quanh năm bằng cái nghề “cha truyền con nối” này.

       Hằng ngày, bên cạnh công việc đồng áng, nương rẫy thì nghề đập cốm còn đem lại thêm khoảng thu nhập hơn 01 triệu đồng/tháng cho bà con trong lúc nông nhàn. Người có thâm niên trong nghề này cho biết, điểm đặc biệt của cốm dẹp Ba So chính là nguyên liệu làm ra nó – một loại nếp sáp có hương vị dẻo, thơm được trồng ngay tại địa phương và phải mất gần 04 tháng gieo trồng mới cho thu hoạch. Chính vì thế, mà những mẻ cốm dẹp của người dân làng cốm Ba So làm ra luôn đảm bảo chất lượng, không chỉ dẻo thơm, mà trong đó còn có cả vị ngọt bùi của từng hạt nếp mới.

 

 

 

Phóng viên Tú Trân trò chuyện với bà Trương Thị Di. (Ảnh: Nhất Hoàng).

 

       Ông Thạch Rương - Bí thư kiêm Trưởng Ban Nhân dân ấp Ba So, xã Nhị Trường, huyện Cầu Ngang cho biết: “Hồi trước đập bằng thủ công bằng tay còn bây giờ thì ở địa phương không còn đập bằng tay nữa, đập bằng máy và ép cho nên chất lượng và năng suất làm nó cao hơn. Nghề đập cốm dẹp thì có từ hồi xưa đến nay, cái làng nghề cốm dẹp thì mình không muốn để nó mất, coi như nghề gia truyền, địa phương cũng mong muốn làm sao cái truyền thống này nó còn hoài để tiếp nối cho con cháu, cho đời sau.”.

       Từ chỗ là vật phẩm thiêng liêng được người Khmer dùng trong lễ hội truyền thống cúng trăng Ok Om Bok của đồng bào dân tộc mình, thì nay trong cuộc sống đời thường cốm dẹp đã trở thành một đặc sản dân dã nổi tiếng mang thương hiệu Trà Vinh đi khắp các tỉnh, thành miền Tây.

       Với chặng đường dài hơn 100 năm tồn tại và phát triển, bao thế hệ người dân xã Nhị Trường đã nối tiếp nhau gìn giữ và bảo tồn nét đẹp, cũng như hương vị truyền thống của từng hạt cốm Ba So. Hơn bao giờ hết, người dân nơi đây rất cần sự chung tay vào cuộc của ngành chức năng trong việc hỗ trợ bà con tiếp cận thị trường, mở rộng phạm vi quảng bá sản phẩm, tiến tới xây dựng thương hiệu làng nghề truyền thống Cốm dẹp Ba So, để những người con tâm huyết với hạt cốm quê mình, an tâm gắn bó với nghề./.

 

Tú Trân

Lịch phát sóng ngày 11/12/2017

05g30-05g50 Thời sự
05g50-06g00 Chuyên mục Đảng trong cuộc sống
06g00-06g30 Tiếp âm Đài TNVN
06g30-07g15 Chương trình tiếng Khmer
07g15-07g45 Giai điệu quê hương- Người nhà quê
07g45-07g55 Chuyên mục Tiếng nói từ cơ sở Cầu Ngang  (PL )
07g55-09g25 Sân khấu-Một chuyện tình
11g30-11g50 Thời sự Phát lại chương trình buổi sáng từ 05g30-5g50
11g50-12g00 Chuyên mục Đảng trong cuộc sống ( Phát lại chương trình  buổi sáng từ 5g50-6g00 ) 
12g00-12g30 Văn nghệ Thiếu nhi -Dân ca:  Lý giao duyên
12g30-13g15 Ca cổ: Giới thiệu những giọng ca vang bóng một thời
13g15-14g00 Ca nhạc - Dấu tình sầu
17g00-17g20 Thời sự Chương trình  mới
Bản tin thể thao
17g20-17g30 Chuyên mục Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
17g30-18g00 Ca cổ: Giới thiệu bài hát mới
18g00-18g45 Chương trình Tiếng Khmer (PL)
18g45-20g15 Sân khấu- Người khách thương hồ
 
05g30’ Thời sự Đài THTV
05g40’ Chuyên mục PL&CS+CCHC (PL)    
06g00’ Tiếp chuyển thời sự Chào buổi sáng Đài THVN (VTV1) 
07g00’ CLB Thể thao  
07g40’ Ca nhạc: Tàu về quê hương
08g05’ Sức khỏe mỗi ngày: Tê bì do hội chứng ống cổ tay
08g30’ Chiếu phim HQ: Anh em họ Kim- T 53
09g15’ Ca cổ: Mấy nẻo quê hương –P1
09g45’ Hài kịch: Quán lạ
10g00’ Phim tài liệu: Ngao du Hà Nội, Lào Cai, Vân Nam, Phú Thọ-T6
10g20’ Thiếu nhi: Bảy sắc cầu vồng
10g40’ Ca nhạc: Mối tình xưa
11g10’ Chiếu phim HQ: Cầu vồng hoàng kim- T 22
12g00’ Bản tin buổi trưa Thời sự Đài THTV
12g15’ Chiếu phim ĐL: Định mệnh anh yêu em- T 35
13g10’ Sân khấu tổng hợp
14g00’ Chiếu phim VN: Lênh đênh phận bạc- T 13
14g45’ Phim tài liệu: 70 năm một chặng đường-T5
15g15’ Chương trình Hành trình văn hóa: Người giữ Rô-bam-P1 (PL) 
15g30’ Chuyên mục PL&CS+ CCHC (PL)   
15g50' Ca nhạc 
16g00’ Chiếu phim TQ: Phong hỏa giai nhân- T 10
16g45’ Ca nhạc chọn lọc
17g00’ Chương trình Tiếng Khmer
18g00’ Thiếu nhi: Pokemon –T 150
18g20’ Thời sự Quốc tế
18g30’ Bản tin Thể thao
18g35’ Chuyên mục Khuyến nông & An toàn giao thông
19g00’ Thời sự ĐTHVN
19g45’ Thời sự ĐTHTV
20g05’ Thông tin thị trường
20g15’ Chiếu phim Philippines: Mặt nạ hoa hồng- T 18
21g05’ Chiếu phim TQ: Phong hỏa giai nhân- T 14
21g50’ Ca cổ theo yêu cầu 1
22g35’ Khám phá thế giới: Nhật ký xe đạp-T1
23g00’ CLB Thể thao